Vruchtbaarheid man

Vruchtbaarheid man

Om een eicel te kunnen bevruchten, is het belangrijk dat het sperma van de man van goede kwaliteit is. Dat betekent dat de zaadcellen gezond, beweeglijk en talrijk moeten zijn. Wat kun je man doen om te zorgen dat het zaad van optimale kwaliteit is? En wat als blijkt dat je man verminderd vruchtbaar is?

Sperma en zwanger worden

Bij één op de drie stellen die het niet lukt om binnen een jaar zwanger te worden, ligt de oorzaak bij de vruchtbaarheid van de man. Meestal is de man wel vruchtbaar, maar is de kwaliteit van zijn sperma niet optimaal. Een zaadcel moet na een ejaculatie zo’n 12 tot 15 centimeter afleggen om een eicel te kunnen bevruchten. De kans op een bevruchting afhankelijk van:

  • de hoeveelheid sperma
  • de zuurtegraad van het sperma
  • het aantal zaadcellen
  • de kwaliteit van de zaadcellen; de beweeglijkheid, vorm en vitaliteit

Factoren die invloed hebben op de zaadkwaliteit

Door rekening te houden met onderstaande factoren kan de man zijn vruchtbaarheid vergroten.

Temperatuur

De ideale temperatuur voor zaadballen (testikels) is 35 graden, net iets koeler dan de normale lichaamstemperatuur van 37 graden dus. In deze temperatuur maken de ballen de meeste nieuwe zaadcellen aan en blijft de kwaliteit het hoogst. Als de man strakke (onder)broeken draagt, vaak in bad of naar de sauna gaat of bijvoorbeeld werkt als kok waardoor hij regelmatig met zijn kruis tegen een warme oven aanstaat, krijgen zijn ballen het al snel te warm.

Ook mannen met een zittend beroep, bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs, kunnen minder vruchtbaar zijn omdat de ballen opwarmen. Regelmatig een rondje lopen dus!

Voeding

Door gezond en gevarieerd te eten, houdt de man de kwaliteit van zijn zaad hoog. Het Voedingscentrum adviseert om daarbij de Schijf van Vijf aan te houden, dan krijgt hij genoeg voedingsstoffen binnen: eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen.

Vooral vitamine C en zink zijn belangrijk voor de productie van zaadcellen. Vitamine C voorkomt dat de zaadcellen gaan klonteren. Voor mannen geldt dus: eet voldoende verse groenten, vruchten, verse vis, vlees, eieren, bruine boterhammen en appelstroop, of slik aanvullende vitaminepillen.

Sporten

Het is ook voor de man belangrijk dat hij gezond en fit is en daar helpt sporten natuurlijk goed bij. Maar sla niet door: bij overmatig sporten of het gebruik van anabolen steroïden maakt de zaadbal minder testosteron aan. Daardoor wordt de bal klein en zacht en neemt de aanmaak van nieuwe zaadcellen sterk af.

Overgewicht

Ook overgewicht kan ervoor zorgen dat er minder testosteron wordt aangemaakt. De man moet dus een gezond gewicht hebben. Zodra een man met overgewicht gaat afvallen, zal de testosteron- en zaadproductie weer op een normaal niveau komen.

Roken, drank en drugs

Deze ‘genotsmiddelen’ remmen de aanmaak van zaadcellen en zorgen voor een toename van afwijkende zaadcellen. Bovendien hebben vrouwen die (mee)roken met hun partner ruim dertig procent minder kans om zwanger te raken dan niet-rokende vrouwen en bij vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF is de slagingskans zelfs vijftig procent kleiner bij (mee)rokende vrouwen.

Leeftijd

Mannen kunnen vaak tot op hoge leeftijd kinderen verwekken. Anders dan bij vrouwen heeft leeftijd bij mannen veel minder invloed op hun vruchtbaarheid. De kwaliteit van het sperma lijkt bij oudere mannen wel minder te worden: na zijn 45e worden de zaadcellen minder beweeglijk, de zaadlozingen kleiner en het aantal afwijkende zaadcellen (iets) groter.

Aantal zaadlozingen

Als hij te vaak of juist te weinig klaarkomt, neemt de kwaliteit van zijn zaad af. Als hij om de dag (minimaal zesendertig uur ertussen) een zaadlozing hebt, heeft zijn sperma de optimale samenstelling.

Chemicaliën

Mannen die werken met chemische of radioactieve stoffen, bestrijdingsmiddelen, lood of röntgenstraling lopen risico op verminderde vruchtbaarheid, omdat deze middelen de zaadkwaliteit aantasten. Neem dus genoeg voorzorgsmaatregelen om je zoveel mogelijk tegen de schadelijke invloeden te beschermen.

Griep of verkoudheid

Na griep, verkoudheid of koorts is de kwaliteit van het sperma tijdelijk lager. De aanmaak van voldoende gezond nieuw sperma duurt ongeveer een maand en pas ongeveer drie maanden nadat de man ziek is geweest, zijn de zaadcellen weer van dezelfde kwaliteit als daarvoor.

Medicijnen

Langdurig of intensief medicijngebruik kan de kwaliteit van het zaad negatief beïnvloeden.

Stress

Stress kan de productie van (gezonde) zaadcellen belemmeren. Het is dus belangrijk om niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk te zorgen voor een gezonde leefomgeving.

Vruchtbaarheidsproblemen bij mannen

Als je na een jaar proberen nog niet zwanger bent, kunnen jullie bij de huisarts laten onderzoeken waar dit aan ligt. Bij een man wordt het zaad getest op aantal cellen, beweeglijkheid, vorm, hoeveelheid vocht en de zuurtegraad Bij één op de drie stellen ligt de oorzaak van vruchtbaarheidsproblemen bij de man. Bij mannen is er vrijwel nooit sprake van algehele onvruchtbaarheid, maar van verminderde vruchtbaarheid.  Blijkt het zaad niet van goede kwaliteit waardoor zwanger worden niet lukt, dan zal de huisarts jullie waarschijnlijk doorverwijzen naar een gynaecoloog.

Onderzoek

Als het sperma van verminderde kwaliteit is, wordt er verder onderzoek gedaan. Denk aan urine- en bloedonderzoek, lichamelijk onderzoek (onderzoek van zaadballen, zaadleiders en prostaat), een echo van de bijballen en genetisch onderzoek.

Mogelijke oorzaken van verminderde vruchtbaarheid van de man

Een slechte zaadkwaliteit is meestal te wijten aan een stoornis in de spermaproductie. De oorzaak van zo’n stoornis wordt vaak niet duidelijk. Mogelijke oorzaken van slechte zaadkwaliteit en/of -hoeveelheid zijn onder andere: een vroegere ontsteking in de zaad- of bijballen (bijvoorbeeld wanneer de man na de puberteit de bof heeft gehad), een operatie op jonge leeftijd in verband met niet ingedaalde zaadballen of bestraling of chemotherapie die de man (als kind) heeft ondergaan.

De aanwezigheid van een varicocèle, een kluwen spataderen in de balzak waardoor de temperatuur in de bal oploopt, kan ook een oorzaak zijn. Ook erfelijke factoren, het uitblijven van celdeling of de aanwezigheid van antistoffen op de zaadcel waardoor het sperma zich niet meer voortbeweegt, kunnen een rol spelen bij verminderde vruchtbaarheid.

Behandelmethodes bij verminderde vruchtbaarheid

Als de (vermoedelijke) oorzaak van de lage zaadkwaliteit is vastgesteld, zijn er verschillende behandelmogelijkheden. Die variëren van (herstel)operaties en hormoontherapie tot gespecialiseerde vruchtbaarheidsbehandelingen als KI, IUI, IVF, ICSI en KID.

Bron: freya.nl.